ESP32 z czujnikiem ruchu PIR – alarm Wi-Fi z powiadomieniem

ESP32 w połączeniu z czujnikiem ruchu PIR (Passive Infrared) może posłużyć jako baza prostego systemu alarmowego z powiadomieniem przez Wi-Fi. Czujnik PIR wykrywa zmiany promieniowania podczerwonego emitowanego przez ciepłe obiekty – m.in. poruszające się osoby. Takie rozwiązanie jest popularnym projektem edukacyjnym wśród hobbystów elektroniki.

Opisane rozwiązanie ma charakter wyłącznie edukacyjny i hobbystyczny. Nie zastąpi profesjonalnego, certyfikowanego systemu alarmowego. Wszelkie prace elektryczne i elektroniczne wykonujesz na własne ryzyko i odpowiedzialność. W razie wątpliwości skonsultuj się z wykwalifikowanym elektrykiem lub elektronikiem.

Potrzebne elementy

Schemat połączeń

Instalacja Arduino IDE i obsługi ESP32

1. Pobierz i zainstaluj Arduino IDE ze strony producenta (arduino.cc).
2. Otwórz ustawienia (File → Preferences) i dodaj URL menedżera płytek:
   https://raw.githubusercontent.com/espressif/arduino-esp32/gh-pages/package_esp32_index.json
3. W Tools → Board → Boards Manager wyszukaj „esp32" i zainstaluj pakiet firmy Espressif.
4. Wybierz płytkę: Tools → Board → ESP32 Arduino → ESP32 Dev Module.
5. Wybierz właściwy port COM (Windows) lub /dev/ttyUSB0 (Linux/Mac).

Kod programu

Poniższy szkic wysyła powiadomienie HTTP do serwisu ntfy.sh po wykryciu ruchu. Wbudowany buzzer i LED sygnalizują alarm lokalnie:

#include <WiFi.h>
#include <HTTPClient.h>

const char* ssid       = "TWOJA_SIEC_WIFI";
const char* password   = "TWOJE_HASLO_WIFI";
const char* webhookUrl = "https://ntfy.sh/MojAlarm2025";

const int PIN_PIR    = 13;
const int PIN_BUZZER = 12;
const int PIN_LED    = 14;

bool alarmAktywny         = false;
unsigned long ostatniRuch = 0;
const unsigned long CZAS_ALARMU = 10000UL; // ms

void setup() {
  Serial.begin(115200);
  pinMode(PIN_PIR,    INPUT);
  pinMode(PIN_BUZZER, OUTPUT);
  pinMode(PIN_LED,    OUTPUT);

  WiFi.begin(ssid, password);
  Serial.print("Łączenie z Wi-Fi");
  while (WiFi.status() != WL_CONNECTED) {
    delay(500);
    Serial.print(".");
  }
  Serial.println("\nPołączono. IP: " + WiFi.localIP().toString());
}

void loop() {
  if (digitalRead(PIN_PIR) == HIGH) {
    ostatniRuch = millis();
    if (!alarmAktywny) {
      alarmAktywny = true;
      digitalWrite(PIN_LED,    HIGH);
      digitalWrite(PIN_BUZZER, HIGH);
      wyslijPowiadomienie();
    }
  }
  if (alarmAktywny && millis() - ostatniRuch > CZAS_ALARMU) {
    alarmAktywny = false;
    digitalWrite(PIN_LED,    LOW);
    digitalWrite(PIN_BUZZER, LOW);
  }
  delay(100);
}

void wyslijPowiadomienie() {
  if (WiFi.status() != WL_CONNECTED) return;
  HTTPClient http;
  http.begin(webhookUrl);
  http.addHeader("Title",    "Alarm – wykryto ruch!");
  http.addHeader("Priority", "high");
  http.POST("Ruch wykryty w chronionym obszarze.");
  http.end();
  Serial.println("Powiadomienie wysłane.");
}

Konfiguracja powiadomień push – ntfy.sh

Ntfy.sh to bezpłatny serwis (z limitami dla kont darmowych) umożliwiający wysyłanie powiadomień push bez własnego serwera. Sposób uruchomienia:

1. Zainstaluj aplikację ntfy na telefonie (dostępna na Android i iOS).
2. Zasubskrybuj kanał o unikalnej nazwie – np. MojAlarm2025xYZ (im bardziej unikalna, tym mniej prawdopodobne, że ktoś inny ją zna).
3. Wpisz dokładnie tę samą nazwę kanału w zmiennej webhookUrl w kodzie, po https://ntfy.sh/.
4. Po wgraniu szkicu ESP32 wyślij powiadomienie testowe, dotykając czujnika PIR.

Regulacja czułości czujnika PIR HC-SR501

Na module HC-SR501 znajdują się dwa potencjometry i jedna zworka:

• Czułość (Sensitivity – lewy potencjometr): obrót w prawo zwiększa zasięg wykrywania. Według specyfikacji producenta maksymalny zasięg to ok. 7 m, choć rzeczywiste wyniki mogą się różnić.
• Czas opóźnienia (Time Delay – prawy potencjometr): określa, jak długo wyjście OUT pozostaje w stanie HIGH po wykryciu ruchu. Zakres to zazwyczaj ok. 3 sekundy do ok. 5 minut.
• Zworka trybu (H/L): tryb H (retriggering) utrzymuje sygnał HIGH przy ciągłym ruchu; tryb L (single trigger) generuje jeden impuls. Do alarmów zazwyczaj poleca się tryb H.

Częste problemy i rozwiązania

• PIR ciągle wyzwala się bez widocznej przyczyny: czujnik potrzebuje ok. 30–60 sekund na kalibrację po podłączeniu zasilania. Odczekaj przed testowaniem.
• Brak połączenia z Wi-Fi: upewnij się, że hasło i nazwa sieci są poprawne oraz że router nadaje w paśmie 2,4 GHz – ESP32 nie obsługuje pasma 5 GHz.
• Buzzer nie milknie: zmniejsz wartość CZAS_ALARMU lub zwiększ czas opóźnienia potencjometrem na PIR.
• Powiadomienia nie docierają: sprawdź połączenie internetowe, nazwę kanału ntfy.sh i czy serwis nie ma chwilowej awarii.
• ESP32 nie jest wykrywany przez komputer: zainstaluj sterownik CP210x lub CH340 (zależnie od chipset na płytce).

Możliwe rozszerzenia projektu

• Dodanie kamery ESP32-CAM do rejestrowania zdjęcia w momencie wykrycia ruchu.
• Zapis zdarzeń do pliku na karcie SD lub do bazy danych.
• Integracja z Home Assistant przez protokół MQTT.
• Dodanie wielu czujników PIR w różnych pomieszczeniach.

Podsumowanie

ESP32 z czujnikiem PIR HC-SR501 to jeden z popularniejszych projektów wśród hobbystów elektroniki – koszt kompletnego zestawu to zazwyczaj poniżej 60 złotych. Projekt może być dobrym punktem startowym do nauki programowania mikrokontrolerów i technologii IoT. Pamiętaj, że opisane rozwiązanie to projekt edukacyjny, a nie certyfikowany system bezpieczeństwa.